IBAN, bankalardaki mevcut hesapların yerine kullanılacak olan ve belirli bir standarda göre oluşturulan uluslararası banka hesap numarasıdır. Bu standarda göre, ülke genelinde standart uzunlukta ve yapıda bir banka müşteri hesap numarası oluşturulması gerekmektedir. Bugün Avrupa Birliği ülkelerinin yanısıra bir çok ülkede IBAN kullanılmaktadır. Konuya ilişkin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Tebliği 10.10.2008 tarih, 27020 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

IBAN’ın Amacı:

IBAN’ın amacı, bankalardaki her bir müşteri hesap numarasını uluslararası ölçekte tanımlamak suretiyle, para transferlerinin hatasız ve hızlı bir şekilde gerçekleşmesini sağlamaktır.

Nasıl Kullanılacak?

1. Her banka, müşterisinin para transferine konu hesabı için IBAN’ı üretmiş durumdadır ve müşterisine bildirir.

2. Parayı alacak olan kişi (ALICI) kendi hesabına ait IBAN’ı parayı gönderecek olan kişiye (GÖNDERİCİ) bildirir.
3. Gönderici, alıcının IBAN’ını kendi bankasına bildirir ve para transfer emrini verir.
4. Göndericinin bankası bu IBAN’ı doğrular ve alıcının IBAN’ına para transferini gerçekleştirir.

Türkiye’de IBAN’ın Yapısı:

Türkiye’de IBAN 26 karakterden oluşmaktadır. İlk iki hane ülke kodunu belirtmektedir ve Türkiye için TR’dir. Sonraki 2 hane kontrol basamaklarını oluşturmakta ve IBAN’ın doğrulanmasında kullanılmaktadır. Sonraki 5 hane banka kodunu ifade etmektedir. Rezerv alan tek basamaklı olup, değiştirilene kadar sıfır olarak kabul edilmiştir. Son 16 hane ise banka hesap numarasını belirtmektedir.

TR XX YYYYY 0 ZZZZZZZZZZZZZZZZ
ÜLKE KODU KONTROL BASAMAKLARI BANKA KODU REZERV ALAN 16 BASAMAKTAN OLUŞAN HESAP NUMARASI

Bazı Avrupa Ülkelerindeki IBAN Yapısı:

Ülke Uzunluk IBAN Yapısı

2

Bankalar Ne Yapacak?

Türkiye’de faaliyet gösteren bankalar, müşterilerinin müşterilerinin para transferine konu her bir hesabı için ayrı IBAN üretecek ve hesap sahiplerine bildirecektir. Ayrıca IBAN kullanımını sağlayacak teknik altyapıyı hazırlayacaklardır.

Banka Müşterileri Ne Yapacak?

Para transferine konu hesabı olan her müşteri IBAN’ını almak için hesabının bulunduğu bankaya başvuracaktır.
IBAN’ını alan müşteri kendisine yapılacak para transferlerinde kullanılmak üzere hesap numarası olarak IBAN’ını göndericiye
bildirecektir.
Para transferi yapacak olan müşteriler, transferi gerçekleştirmeden önce alıcının IBAN’ını bankalarına bildireceklerdir. Alıcının
IBAN’ının bilinmediği durumlarda ise bankalarına işlem bazında
yazılı beyan vermek suretiyle transferi gerçekleştirebileceklerdir.

Ne Zaman Kullanıma Geçecek?

Uluslararası Banka Hesap Numarası Hakkında Tebliğ ile IBAN
kullanımında kademeli bir geçiş süreci planlanmıştır. Buna göre;

- 10.10.2008 tarihinden itibaren;

Bankalar müşterileri için IBAN üretmek ve hesap sahiplerine bildirmek zorundadırlar.

- 01.01.2009 tarihinden itibaren,

Bankaların mevcut uygulamalarında müşterileri için düzenledikleri ve üzerinde hesap numarası bulunan tüm belgelerde IBAN’ı göstermeleri gerekmektedir.

Müşterilerin Avrupa Ekonomik Alanında yer alan ülkelerdeki herhangi bir hesaba yapacakları para transferlerinde alıcıya ait IBAN’ı bankalarına bildirmeleri

gerekmektedir1, bankaların ise söz konusu IBAN’ı doğrulaması ve kullanması zorunludur2.

- 01.01.2010 tarihinden itibaren,

Bankaların yurt içi ve yurt dışından gelen ve alıcı hesap numarası IBAN olarak belirtilen para transferlerinde IBAN’ı doğrulaması, giden transferlerde ise göndericiye ve alıcıya ait IBAN’ı kullanmaları gerekmektedir.

Müşteriler yurt içinde yapacakları para transferlerinde alıcıya ait IBAN’ı bildirecek1, bankalar ise söz konusu IBAN’ı doğrulayacak ve kullanacaklardır.